Pierwszy odcinek kolejki żuławskiej z trakcją konną zbudowany został jeszcze w 1891 przez cukrownię Nowy Staw i prowadził do odległych o 5 km Kościeleczek.

W 1897 malborski samorząd dostrzegł sens wykorzystania kolejki do przewozów pasażerskich. Rok później linie wąskotorowe miały już 48 km długości i łączyły Miłoradz, Lisewo i Lichnowy oraz Nową Cerkiew, Lichnowy, Nowy Staw i Lipinkę.

W 1899 powstało Towarzystwo Akcyjne Kolei Wąskotorowych Prowincji Zachodniopruskiej, a w 1901 wąski tor dotarł z Ostaszewa do Nowego Dworu Gdańskiego. Sieć liczyła 55 km. Pociągi przewoziły przeważnie płody rolne, głównie buraki, a także węgiel, nawozy i materiały budowlane.

Na początku XX w. sieć była sukcesywnie rozbudowywana. Powstały linie Malbork - Stare Pole - Fiszewo - Stalewo, Malbork - Kałdowo - Lipinka Gdańska, Kałdowo - Miłoradz, Nowy Dwór Gdański - Ostaszewo. W 1905 połączono Gdańsk ze Sztutowem (45 km) z przeprawą promową na Wiśle Świbno-Mikoszewo, w roku następnym z Nowym Dworem (55 km), a w 1923 z Malborkiem (75 km). W 1920 całkowita długość szlaków liczyła już 343 km, w tym 233 km całorocznych. W 1944 z myślą o turystach powstał odcinek Sztutowo-Krynica Morska, który jednak wkrótce zlikwidowano.

Po wojnie na skutek zalania Żuław przez wycofujących się hitlerowców, pod wodą znalazło się 2/3 linii kolejowych. Dewastacji uległy stacje, parowozownie w Gdańsku, Lisewie i Nowym Dworze oraz warsztaty. Zniszczono 25 z 38 mostów kolejowych.

Przywracaniem kolejki do życia zajął się zarząd Gdańskich Kolei Wąskotorowych utworzony przy tamtejszej DOKP. Sukcesywnie oddawano kolejne odcinki do ruchu. W 1948 długość czynnych torów na Gdańskich Kolejach Wąskotorowych wynosiła 197 km, a trzy lata później już 295.

W 1955 zlikwidowano prom na Wiśle, a następnie rozebrano tory z Prawego Brzegu Wisły do Mikoszewa. Jednocześnie rozbudowano stację i warsztaty w Nowym Dworze, który przejął od Lisewa funkcję stacji centralnej.

Pod koniec lat 50-tych kolejka zaczęła przechodzić kryzys. Rozwijał się szybszy i tańszy transport drogowy, a przewozy kolejką stopniowo malały. Zarówno władze państwowe, jak i PKP nie wykazywały większego zainteresowania jej eksploatacją i dalszym rozwojem. Jednocześnie PKP sukcesywnie zawieszała kolejne linie.

Z początkiem 1974 zamknięto całą lewobrzeżną część sieci wraz ze stacją i parowozownią Gdańsk Wąskotorowy. Na prawym brzegu próbowano jeszcze organizować przewozy turystyczne z Nowego Dworu do Sztutowa wprowadzając tam od 1976 sezonowy "Jantar Express". Jednak wobec braku zadowalających efektów finansowych w 1996 całkowicie wstrzymano przewozy pasażerskie, a następnie zawieszono cały ruch. Wkrótce wywieziono tabor w różne miejsca w Polsce. Brak dozoru spowodował też masową grabież majątku. W 1999 nastąpiła likwidacja Gdańskich Kolei Dojazdowych.

Obecnie po niektórych liniach nie ma już śladu. Tory na lewym brzegu Wisły zostały rozebrane lub rozkradzione, a tabor przeznaczono na złom.

We wrześniu 2000 Pomorskie Towarzystwo Miłośników Kolei Żelaznych (PTMKŻ) wspólnie ze starostwem powiatowym w Nowym Dworze oraz gminami Stegna i Sztutowo podjęło starania dla przywrócenia działalności Żuławskiej Kolei Dojazdowej.

Rok później starostwo przekazało PTMKŻ w bezpłatne użytkowanie część, a w 2003 całość dzierżawionej od PKP linii kolejowej oraz tabor będący jego własnością. Wspólnym wysiłkiem i sporymi nakładami finansowymi udało się wznowić kursowanie kolejki.

15 sierpnia 2002 zorganizowano dla turystów i mieszkańców okolic pierwszy przejazd pociągiem.

21 czerwca 2003 uruchomiono planowe połączenia z Nowego Dworu do Prawego Brzegu Wisły i Sztutowa. Jednocześnie trwają remonty lokomotyw i wagonów w nowodworskiej lokomotywowni.

W lipcu 2005 tabor Żuławskiej Kolei Dojazdowej stanowią trzy lokomotywy typu Lxd2 z lat 70-tych produkcji rumuńskiej, wagon motorowy MBxd2 z 1986, wyremontowany w 2004, pięć wagonów pasażerskich krytych typu Bxhpi o 45 miejscach, w tym trzy sprawne oraz dwa wagony pasażerskie otwarte typu BTxhpi o 32 miejscach. Istnieje ponadto pewna ilość wagonów towarowych i specjalistycznych oraz drezyna ręczna.

Dobrze się stało, że po wielu trudach i usilnych staraniach udało się przywrócić kursowanie kolejki. Fakt jej ponownego zaistnienia na Mierzei Wiślanej to duży sukces lokalnych władz oraz miłośników kolei. Tak więc kolejka żuławska znów żyje!

+ Dodaj komentarz  Ukryj komentarz   Ten opis atrakcji turystycznej nie ma żadnych opinii turystów. Twoja może być pierwsza.   Parašas: Miestas: El. pašto adresas: El. pašto adresas nebus matomas puslapyje   Zamawiam bezpłatny biuletyn turysty. Nowości, promocje, last minute. Proszę wpisać w pole obok tekst z obrazka